Sınırları gözetmek meselesine girdiğimize göre durduğumuz yeri de tespit etmeliyiz artık. Aslında çoğu dönemde bu müstakil bir problem olagelmiştir. Durduğumuz yeri tespitte bize yardımcı olacak unsurları gün yüzüne çıkarmaya çalışalım. Şöyle sağa sola ileriye ve geriye doğru baktığımızda ilk göreceğimiz şey ‘örfi hayat’ olacaktır. Örf, kelime olarak bilgi ve irfanı içerir. Tarihsel pratiğimize baktığımızda toplum arasında makbul olarak telakki edilen söylem ve edimler bütünüdür diyebiliriz. Genel ve özel anlamıyla örf, iyi ve güzel olanı bünyesinde taşır ve korur, korumalıdır. Münkerin boy vermesi vücut bulması halinde bu olumsuzluğun izale edilmesi gerekecektir. Marufu tavsiye (yaymak) münkeri nehy (izale), İslam dininin düsturudur. Tekraren biraz geriden alırsak  örfi yaşamımız bizim yere bastığımızın alameti farikasıdır.

Örf noktasında genel bir çerçeve çizdikten sonra dallanıp budaklanabiliriz. Anlatmaya ve anlamaya çalıştığımız durumun (terimin) iki boyutunun olduğunu belirtelim ilk.

Birincisi içsel örf, ikincisi dışsal (gelenek) örf. İnsan içeriden ve dışarıdan olmak üzere iki çeşit etkiye maruz kalır, kalabilir. Göz önünde olan daha çok dışarıdan (çevre) yüklendiklerimizdir. Yüklendiklerimizin iç boyutunu bilinç (bilinç altı), dış boyutunu da karakter (huy) ve davranışlar oluşturur. Bahsedilen bu iki boyut arasında bağlantı açısından hem ters hem de doğru orantı mevcuttur.

Tarihin önemli dönüm noktalarında veya kırılmalarda yerelleşme/yerlileşme her zaman önemini korumuştur. Elbette ki önemli kırılmaları önemli milletler gerçekleştirir.  Ufkunu geniş tutan toplumların yerle teması öylesine olmayıp güven verecek bir şekilde sapasağlam olması gerekmektedir. Eskilerin deyişiyle mevzi sahibi olması şarttır.

Zaten mevzi sahibi olmadan mevzuyu konuşmak (eylem) abestir. Tespit babından bir parantez açarsak, epey zamandır mevzimizi kaybetmişiz lakin zibil miktarda mevzulardan konuşup duruyoruz. Hakikat şu ki; mevzimiz olmadan ne esaslı bir mevzumuz, ne biçimselliğimiz ve ne de mutluluğumuz hâsıl olur…